Tract. IV, Cap. 10

Inhaltsverzeichnis | Volltext

Blättern:

<< | < |

| > | >>

IV,10. De beato iohanne baptista1 2

1. Post angelos celebrat ecclesia festum precursoris domini, quia "inter natos mulierum non surrexit maior iohanne baptistaa". Duplicem autem festiuitatem facit ei ecclesia, natiuitatis et decollationisA.

2. Natiuitatis, quia sicut beata uirgo sanctificata fuit in utero, ita et ipseB, quod probatur per illud, quod dicitur: " impleta3 est spiritu sancto elisabethb", de | spiritu4 pueri. Et "exultauitc infans in gaudio5 in utero6 meo". Alia causa est, quia dominus dicit7 de eo: "et multi in natiuitate eius gaudebuntd C". Tercia causa est, quia primus annunciauit gaudia eterna. Vnde dicitur luciferD et turtur. Vnde in canticis: "uox turturis audita est in terra nostrae 8". Iob xxxuiii9: "numquid produces luciferum, in10 tempore suof E?"

3. Habet autem11 uigiliam, quia principalis causa, quare festa sanctorum colimus, est, ut imitemur eos. Ipse uero12 fuit13 mirabilis abstinentie, unde in hoc debemus imitari eumF.

4. Et quia atulit nouum tempus et dictus14 est lucifer, sicut dictum est, ideo habet missam in maneG et missam aliam sicut alii sanctiH, uel quia fuit martir et precursor domini15.

5. Vnde prima est unius martiris, unde introitus est: "iustus ut palma florebitg". De ipso prophetauit ysaias et ieremias. Ieremias16 ipso actu, quia similis fuit, et ysaias: "audite insule et attendite populi17 h" et cetera, sicut habetur in epistola.

6. Et ibidem sequitur18 introitus: "de uentre matris mee uocauit me dominus19 et posuit os meum, ut gladium acutumi" et cetera. Gladius acutus est gladius predicatoris20, quia abscindit superfluaj. "Posuit me sicut21 sagittam electamk". Sagitta electa est predicator, qui facit, quod22 docet. Sagitta acuta fuit beatus iohannes, cum dixit tercio23 matei: "genimina uiperarum, quis docebit nos fugere a uentura iral?"

7. Responsorium: "priusquam te formaremm" et ceteraI. Omnia alia patent.

8. Festum24 uero decollationis celebrat ecclesia, quia pro ueritate mortuus estJ, sicut de machabeis, de septem25 fratribus, qui pro lege domini mortui sunt, quia noluerunt comedere carnem suillamn. Multo fortius ergo, qui passus est pro ueritate, festum debet habere26, sed non tantum27, quantum est28 festum natiuitatis, quia29 descendit ad inferosK .

Lesarten
1 baptista: corr P1
2 De beato iohanne baptista: de sancto iohanne baptista (man rec) P2; de festis beati iohannis baptiste cxui in margine inferiori T
3 impleta: et ante add P2, T
4 spiritu: scilicet add P2
5 infans in gaudio: in gaudio infans P2
6 in gaudio in utero: om T
7 dicit: diciticit P1
8 nostra: et add P2, T
9 xxxuiii: xxix P1; xxxix P2, T
10 in: P2, T, Dur; et P1
11 autem: P2, T; om P1
12 uero: P2, T; autem P1
13 fuit: ante est mirabilis et P1
14 dictus: deus T
15 domini: om P2, T
16 Ieremias: P2, T, Dur; om P1
17 et attendite populi: om P2, T
18 sequitur: e sequitus corr T
19 dominus: nomine meo add P2, T
20 predicatoris: predicationis P2, T
21 sicut: quasi P2, T
22 quod: et T
23 tercio: om P2, T
24 Festum: de festo decollationis24in margine P1
25 septem: ** add T
26 debet habere: habere debet P2, T
27 tantum: T; in P1, P2; tamen P2
28 est: corr P1
29 quia: eo quod P2, T

Quellen
a inter ... baptista: Matth 11,11
b impleta ... elisabeth: Luc 1,41
c impleta ...exultauit: Luc 1,44
d et multi ... gaudebunt: Luc 1,14
e uox ... nostra: Cant 2,12
f numquid ... suo: Iob 38,32
g iustus ... florebit: AMS 118a (Hesbert, p 132sq: B K S); Ps 92,13
h audite ... populi: Is 49,1
i de uentre ... acutum: AMS 119 (Hesbert, p 134sq: R B C K S); Is 49,1
j Gladius ... superflua: cf Hieronymus, In Matthaeum I,3,10 (CCSL 77, p 18)
k Posuit ... electam: AMS 119 (Hesbert, p 134sq: R B C K S); Is 49,1
l genimina ... ira: Matth 3,7
m priusquam te formarem: AMS 119 (Hesbert, p 134sq); Ier 1,5
n comedere carnem suillam: cf Is 65,4; cf Is 66,17

Rezeption
A quia ... decollationis: Durandus, Rationale VII,xiv,1,3-5 (CCCM 140B, p 54)
B quia ... ipse: Durandus, Rationale VII,xiv,1,13sq (CCCM 140B, p 55)
C quia dominus ... gaudebunt: Durandus, Rationale VII,xiv,1,6-8 (CCCM 140B, p 55sq)
D Natiuitatis ... lucifer: Iacobus de Voragine, Legenda aurea, cap 81, 121-125 (ed Maggioni I,547): "... secundum magistrum Guillelmum Autissiodorensem ..."
E quia ... suo: Durandus, Rationale VII,xiv,1,14-17 (CCCM 140B, p 55)
F Habet ... eum: redigit Durandus, Rationale VII,xiv,4,47sq (CCCM 140B, p 56)
G atulit ... mane: Durandus, Rationale VII,xiv,2,19sq (CCCM 140B, p 55)
H missam ... sancti: Durandus, Rationale VII,xiv,3,27 (CCCM 140B, p 55)
I uel ... cetera: Durandus, Rationale VII,xiv,3,29-41 (CCCM 140B, p 55)
J Festum ... est: Durandus, Rationale VII,xxvi,1,3sq (CCCM 140B, p 75)
K sed ... inferos: redigit Durandus, Rationale VII,xxvi,1,4sq (CCCM 140B, p 75)

Zitiervorschlag: Guillelmus Autissiodorensis, Summa de officiis ecclesiasticis, tract. IV, cap. 10, hrsg. v. Franz Fischer, Köln 2007-2013, guillelmus.uni-koeln.de/tcrit/tcrit_t4c10

Vergleichsstellen

Transkription P1

>> Folio anzeigen

>> Volltext anzeigen

Cambrai-Fassung

>> Kapitel anzeigen

>> Volltext anzeigen

Handschriftenseiten (Abb.)

B 77v, 78r
Br 295r
C 93v, 94r
D 74r, 74v
G 144v
M 61r
O 149r
P1 73v, 74r
P2 128v, 129r
S 94r, 94v
T 222r
Tr 108v, 109r