Tract. III, Cap. 20

Inhaltsverzeichnis | Volltext

Blättern:

<< | < |

| > | >>

III,20. De festo purificationis

1. Post predictas festiuitates sequitur festum purificationis, quod est, sicut deus uenit in templum. Qui aduentus significat aduentum eius in ecclesiam et in mentem cuiuslibet1 fidelis anime, que est templum spirituale. Hunc aduentum spiritualem2 significat dominus per malachie tercium: "ecce ego mitto angelum meum, qui properabit uiam ante faciem tuam3 a" et ceteraA.

2. Dicitur uero festum purificationis, quia beata uirgo, licet purificatione non indigeret, quia nullo modo inmunda fuitB, tamen uoluit facere, quod faciebant alie4 mulieres secundum legem in purificatione sua causa5 humilitatis et liberalitatis6 gerens eis morem. Dictum est enim in7 leuitici xii: "mulier, si suscepto semine peperit masculum, inmunda erit septem diebus iuxta dies8 separationis menstrue9. Die uero10 octauo circumcidetur infans. Ipsa uero triginta tribus diebus manebit in sanguine11 purificationis sueb". Per hoc patet, quod beata uirgo non tenebatur, | quia non suscepit semen, unde "non ex uirili semine, sed mistico spiramine12 uerbum dei factum13 caroc". Sed quando uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum natum ex muliere factum14 sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret. Et iterum: "non ueni15 legem soluere, sed adimplered e". Quod16 uidebatur debere mater eius, reddidit. Ideo dicitur in euangelio: "ut offerret17 secundum consuetudinem legis pro eo18 par turturumf" et cetera19, sicut lex uidebatur exigereg.

3. Sequitur etiam festum illud20 21 precedentia festa ratione misterii, secundum etiam rationem22 misterii uoluit deus in templo presentariD. Nascitur enim per fidem in homine.

4. Et sequitur circumcisio, quia quando fides est in homine, unde in23 actibus xu: "fide purificans corda eorumh". Qui uero habet ueram fidem, relinquit omnia mala opera, et tunc apparet ei deusE. Et tunc24 sequitur festum apparitionis in corde hominis post natiuitatem et circumcisionem. Quando non25 uidet homo deum, indiget purificatione quadraginta dierum, id est perfecta penitencia, que per26 quadraginta dies significatur, ut christus quiete et pacifice maneat in nobis. Etsi enim in nobis ante sit, non tamen ibi est tamquam in templo suo27, unde facienda est penitencia, ut in nobis maneat sicut in templo suo et tunc fit ibi28 oblatio.

5. Offeruntur enim ibi29 "par30 turturumi", id est mundicia mentis et corporis, quod non potest fieri nisi in iugi luctu, sicut turtur gemit pro cantu, "et duos pullos columbarumj", id est geminam simplicitatemF.

6. Tres autem predicte oblationes comparantur tribus oblationibus factis31 a iudeis. Prima, in qua offertur aurum, competit exodo, ubi32 post exitum de egipto33 filii israel obtulerunt aurum ad faciendum tabernaculumk. Hoc facit homo, quando uidet deum.

7. Postea uero purificatus per penitenciam offert hostias mundas, ut dictum est, quod pertinet ad leuiticuml.

8. In numeris uero habetur de uitula rufam, que34 proprie christi significat passionem, quam possunt tantum offerre illi, quorum "conuersatio in celis est35 n", qui perfecte possunt imitari deum patiendo martirium, postquam perfecte crucifixerunt carnem suam cum uiciis et concupiscentiis. Isti36 enim sunt, qui perfectam deo simplicitatem37 offerunt, non querentes nisi tantum38 deum39.

9. Secundum misterium40 in templum uenit in hac die, ut notetur aduentus eius in mentem cuiuslibet fidelis siue in ecclesiam. Paratus est enim41 intrare, unde in introitu dicitur: "suscepimus, deus, misericordiam tuam", emphasis est, id est christum, "in medio templi tuio", quia christus est lignum uite in medio paradisi, paratus equaliter omnibus subuenire et dona42 sua43 largiri. Sequitur: "secundum nomen44 tuum ita45 et laus tua in fines46 terrep", quia47 sicut creasti omnia48 et recreasti, ita laudandus es per totum mundum.

10. Et ut49 50| ueniat in mentem nostram, ortatur51 ecclesia filios suos, ut occurrant ei. Vnde dicit in principio matutinalis officii in inuitatorio: "ecce, uenit ad templum sanctum suum dominator dominus, gaude et letare syon occurrens deo tuoq", per fidem et bona opera. Et propter hoc festum istud dicitur ypapanti domini52, quod est obuiatio, quia53 si uolumus, quod iste ueniat in mentem, accipiamus eius similitudinem.

11. Et hoc idem dicit primum responsorium: "adorna talamum tuum syonr", id est uirtutibus54 purifica te, "et accipes" uirtutes et sic55 ueniet56 in teG. Omnia alia responsoria sunt57 uel de oblatione uel de prophetia sancti symeonis preter ultimum, in quo est difficultas: "gaude, maria uirgo59 t".

12. questio. Solet autem queri, cum adhuc pullulent infinite hereses, quomodo beata uirgo omnes interemit.

13. solutio. Ad quod dicimus, quod hoc fecit, quantum in se61 fuit, quia ipsa ostendit illum uisibilem, qui inuisibilis erat. Primum enim non poterat inueniri. Quidam enim ipsum querebant in deliciis carnis, quidam in diuiciis, quidam62 in libris philosophorum, et non erat ibi. Vnde eum ibi non poterant inuenire, quia eum non uidebant. Vnde in canticis: "quesiui et non inueni illum63 u". Modo uero non potest aliquis errare in uia, si uelit. Vnde manifeste64 habetur in ysaia: "hec erit nobis uia directav", ut etiam stultus non erret per eam. Et que erit illa uia? "Ecce, dabo in syon salutem et in ierusalem gloriam meamw H".

14. Hoc idem habetur in epistola de malachie65 tercio: "ecce ego mitto angelum meumx", id est nuntium iohannem baptistam, qui fuit precursor domini. Vnde dicit in iohanne: "ego sum uox clamantis in desertoy". Post uocem sequitur uerbi66 intellectus, scilicet sermonis, et lucifer, post quem ortus est uerus sol67. Vnde iob: "numquid produces luciferum in tempore suoz", "et statim ueniet ad templum sanctum suum dominator, quem uos queritis", per intellectum, "et angelus testamenti, quem uos uultisaa", per affectum.

15. Vidit ipsum symeon, qui audierat in responsis "non uisurum se mortem, nisi prius68 uideret christum deum69 ab". Statim uero, cum uidit, dixit: "nunc dimittis seruum tuum, domine70 ac" et cetera.

16. Sequitur: "lumen ad reuelationem gentium", que illuminate sunt per fidem, "et gloriam plebis tue israelad". Qui eum71 uidet, gloriatur. Ipse est lumen cecis, unde "populus gentium, qui ambulabat in tenebris, uidit lucem magnamae" et gloriam plebis tue israel, id est uidentium te uere per fidem. Isti enim sunt israel.

17. Hec est diffinitio ipsius christi, quia72 difinitiue notificauit eum symeon dicens: "lumen ad reuelationem73 af" et cetera. "Et74 accepit eum in ulnas suasag". Debemus enim eum portare non tantum corde, sed etiam75 brachiis. Vnde in canticis: "pone me super cor tuum pone me ut signaculum super brachium tuum76 ah", et prima corinthiorum77 ui: "empti78 estis precio magno, glorifi|cate et portate deum in corde et79 corpore uestroai".

18. Et debemus portare non tantum deitatem uel humanitatem, sed utrumque, quod significatur per candelam, quam ferimus in processione, que sit ad ostendendum, quod debemus eum ferre sicut80 symeonI. Per ceram enim humanitas, per lumen deitas intelligiturJ aj.

19. Benedicuntur autem, ut digne ferant omnes. Sunt enim multi habentes intus tenebras, licet extra luceant. Digne ferentes81 sunt, qui sicut extra lucent per lumen, quod ipsi ferunt in manibus, ita lucent interius per ueram fidem.

20. In hoc etiam festiuitas et gaudium magnum82 K.

Lesarten
1 cuiuslibet: cuiusque P2, T
2 spiritualem: om P2, T
3 tuam: et statim ueniet ad templum sanctum suum dominator P2, T
4 alie: om P2, T
5 causa: P2, T; causam P1
6 liberalitatis: libertatis T
7 in: om P2, T
8 dies: P2, T; om P1
9 menstrue: P2, T; menstrua P1
10 uero: om P2, T
11 manebit in sanguine: in sanguinem (!) manebit T
12 spiramine: P2, T; spiramine et cetera P1
13 factum: om P2
14 factum: et tamen P2
15 non ueni: quia non uenit P2, T
16 Quod: om ('...' vacat) T
17 offerret: P2, T; facerent P1
18 pro eo: om P2
19 cetera: id est add T
20 illud: istud P2, T
21 etiam festum illud: istud etiam festum T
22 secundum etiam rationem: sicut etiam ratione P2; sicut et ratione T, Dur
23 in: om P2
24 tunc: sic T
25 non: uero P2, T
26 que per: per quam T
27 suo: om P2, T
28 fit ibi: ibi fit (ex ibi est corr) P2
29 ibi: ei P2, T
30 par: paria P2, T
31 factis: ante isti P1
32 ubi: P2, T; ibi P1
33 egipto: egiptum P1
34 que: quę T
35 in celis est: est in celis T
36 Isti: illi P2
37 deo simplicitatem: simplicitatem deo P2, T
38 tantum: om T
39 deum: om P2; christum T
40 misterium: est add P2, T, Dur
41 est enim: enim est P2, ( est ss) T
42 dona: bona P2, T
43 sua: vacat (aufgrund schlecheter Beschreibbarkeit des Pergaments) P1
44 nomen: deus add P2
45 ita: vacat (aufgrund schlechter Beschreibbarkeit des Pergaments) P1
46 fines: fi ; P2, T
47 quia: quasi P2
48 omnia: omnes P2, T
49 Et ut: ut autem add P2, T, Dur
50 ut: ultimae lineae uacant (codex mutilatus) P1
51 ortatur: hortatur P2
52 ypapanti domini: ypapantis P2, T
53 quia: quasi P2, T
54 id est uirtutibus: uirtutibus id est P2, T
55 sic: ss T
56 ueniet: e venit corr T
57 sunt: om T
58 questio: om P2, T
59 uirgo: et cetera add P2, T
60 solutio: om P2, T
61 in se: om P2
62 quidam: alii P2, T
63 illum: eum P2, T
64 manifeste: manifestissime P2, T, Dur
65 malachie: malis P2
66 uerbi: uerbum T
67 ortus ... sol: sol uerus ortus est P2; sol uerus est ortus T
68 prius: om P2, T
69 deum: dominum P2, T
70 seruum tuum domine: om P2, T
71 eum: cum P2, T
72 quia: qua P2, T
73 ad reuelationem: om P2, T
74 Et: symeon autem P2, T
75 etiam: in add P2, T
76 super cor ... brachium tuum: ut signaculum super cor tuum P2; ut signaculum super cor tuum, pone me ut signaculum super brachium tuum T
77 corinthiorum: ad corinthios P2, T
78 empti: enim add P2, T
79 corde et: P2, T; om P1
80 sicut: fecit add P2, (ante dicit expunxit) T
81 ferentes: fentes P1
82 magnum: maximum P2, T

Quellen
a ecce ... faciem tuam: Mal 3,1
b mulier ... purificationis sue: Leu 12,2-4
c non ... caro: Ambrosius Mediolanensis, Hymnus 5,3 (ed Fontaine)
d non ueni ... adimplere: Matth 5,17
e Dicitur uero ... adimplere: cf Iohannes Beleth, Summa de ecclesiasticis officiis 81a (CCCM 41A, p 148sq)
f ut ... turturum: cf Luc 2,24
g dicitur ... exigere: cf Sicardus Cremonensis, Mitrale V,11 (PL 213,242D)
h fide ... eorum: Act 15,9
i turturum: cf CAO 4104 (Hesbert 3, p 379); cf CAO 7307 (Hesbert 4, p 326); cf Leu 12,8; cf Luc 2,24
j columbarum: cf CAO 4104 (Hesbert 3, p 379); cf CAO 7307 (Hesbert 4, p 326); cf Leu 12,8; cf Luc 2,24
k exodo ... tabernaculum: cf Ex 35,5-11
l purificatus ... leuiticum: cf Leu 12,6-8
m In numeris ... rufa: Num 19,2-9
n conuersatio ... est: Phil 3,20
o suscepimus ... tui: AMS 29b (Hesbert, p 38); cf Ps 47,10
p secundum nomen ... terre: AMS 29b (Hesbert, p 38); Ps 47,11
q tuo: CAO 1072 (Hesbert 3, p 8)
r adorna ... syon: CAO 6051 (Hesbert 4, p 12)
s et accipe: CAO 6051 (Hesbert 4, p 12: ' et suscipe ')
t gaude maria uirgo: CAO 6759 (Hesbert 4, p 191)
u quesiui ... illum: Cant 3,1
v hec ... directa: Is 35,8
w Ecce ... meam: Is 46,13 (Vulgata: '... et Israheli gloriam meam ')
x ecce ... meum: Mal 3,1
y ego ... deserto: Ioh 1,23
z numquid ... suo: Iob 38,32
aa et statim ... uultis: Mal 3,1
ab non ... deum: Luc 2,26
ac nunc ... domine: Luc 2,29
ad lumen ... israel: Luc 2,32
ae populus ... magnam: cf Is 9,2
af lumen ad reuelationem: Luc 2,32
ag Et accepit ... suas: Luc 2,28
ah pone me super ... brachium tuum: Cant 8,6 (Vulgata: ' Pone me ut signaculum super cor tuum ut signaculum super brachium tuum ')
ai empti ... uestro: 1 Cor 6,20
aj Et debemus ... intelligitur: cf Sicardus Cremonensis, Mitrale V,11 (PL 213,243B-244A)

Rezeption
A Qui aduentus ... et cetera: Durandus, Rationale VII,vii,5,60-65 (CCCM 140B, p 36)
B Dicitur uero ... inmunda fuit: Durandus, Rationale VII,vii,6,67-69 (CCCM 140B, p 36sq)
C dicitur ... exigere: Durandus, Rationale VII,vii,8,129*-133* (CCCM 140B, p 39)
D Sequitur ... presentari: Durandus, Rationale VII,vii,9,150-152 (CCCM 140B, p 39)
E Nascitur ... deus: Durandus, Rationale VII,vii,9,154-158 (CCCM 140B, p 39)
F facienda ... simplicitatem: Durandus, Rationale VII,vii,9,158-162 (CCCM 140B, p 39)
G Secundum ... te: Durandus, Rationale VII,vii,10,163-182 (CCCM 140B, p 39sq)
H Solet ... meam: Durandus, Rationale VII,vii,11,190-200 (CCCM 140B, p 40)
I Et ... symeon: Durandus, Rationale VII,vii,12,212-219 (CCCM 140B, p 40sq)
J Et debemus ... intelligitur: redigit Durandus, Rationale VII,vii,12,219-221 (CCCM 140B, p 41)
K Benedicuntur ... magnum: Durandus, Rationale VII,vii,13,232-236 (CCCM 140B, p 41)

Zitiervorschlag: Guillelmus Autissiodorensis, Summa de officiis ecclesiasticis, tract. III, cap. 20, hrsg. v. Franz Fischer, Köln 2007-2013, guillelmus.uni-koeln.de/tcrit/tcrit_t3c20

Vergleichsstellen

Transkription P1

>> Folio anzeigen

>> Volltext anzeigen

Cambrai-Fassung

>> Kapitel anzeigen

>> Volltext anzeigen

Handschriftenseiten (Abb.)

B 26r, 26v, 27r, 27v
Br 278v, 279r
C 75r, 75v
D 25v, 26r, 26v
G 119v, 120r
M 23r, 23v, 24r
O 141v, 142r
P1 51v, 52r
P2 97v, 98r, 98v
S 55v, 56r, 56v
T 193r, 193v
Tr 77v, 78r
U 100r, 100v