Tract. III, Cap. 64

Inhaltsverzeichnis | Volltext

Blättern:

<< | < |

| > | >>

III,64. Dominica in ramis palmarum1

1. Post sabbatum, in quo2 ostendebatur deuotio marie, sequitur dominica, in qua ostenditur deuotio puerorum. Vngimus enim dominum cum maria et cum3 pueris ueneramur4.

2. Et ideo facit ecclesia processionem5 6 corporaliter et spiritualiter. Exierunt enim pueri extra castra7 obuiam domino. Et nos8 similiter debemus exire extra castra, id est extra delicias carnis, sicut dicit apostolus: "exeamus extra castra inproperium eius portantesa", id est extra delicias corporis.

3. In egressu autem cantatur quedam antiphona: "pueri hebreorumb", et nos debemus esse pueri, id est innocentes, et debemus esse pueri9 hebreorum, id est transiliencium10 omnia terrena.

4. Postmodum facit ecclesia stationem in aliquo11 loco competenti, ut ibi cum deuocione et leticia suscipiatur uerbum dei12, sicut susceptus est christus, qui est dei uerbum, cum leticia in ierusalem a pueris. In scripturis13 siue sermonibus est christus, unde ipse in euangelio: "scrutamini scripturas, ille14 enim locuntur de mec". Ipse enim est dulcedo scripture.

5. Et legitur euangelium de matheo: "cum apropinquassetd" et cetera, "misit duos de discipulis suis dicens illis: ite in castellume" et cetera. Vnde15 alibi: "misit discipulos septuaginta binos et binosf", id est habentes geminam caritatem dei et proximi. Misit, inquam16, querere asinam et pullum, id est iudaicum populum et gentilem17, ut duceret eos18 in celestem ierusalem. Et legitur ideo hac die, quia ibi19 fit mentio20 de fructu passionis21.

6. Postea autem cantatur: "occurrunt turbe cum floribus et palmis redemptori obuiam et uictori22 g", et nos debemus similiter23 ei | occurrere cum floribus uirtutum et palmis uictoriarum. De24 octauo tono propter uictoriam christi in se et in membris, per quam uenitur ad uictoriam25 resurrectionis. Postea cantatur canticum puerorum: "gloria laus et honor26 h", in introitu ciuitatis, quia "ingrediente domino in sanctam ciuitatem pueri hebreorum27 i 28 29", quia innocentes, laudant dominum30 A.

7. Ante uero infiguntur31 rami uirides in cruce32, quia christus fuit ramus33 uiridis habens in se omnem uirorem uirtutum et nos ab eo. Vnde ipse dicit: "si in uiridi hoc fiunt, in arido quid fietj?" Vnde per hoc, quod cruci affigimus ramos uirides, significatur, quod omnem34 uirorem uirtutum habemus a crucifixoB.

8. In introitu uero ciuitatis cantatur responsorium: "ingrediente dominok", post canticum puerorum, quod est primi35 toni propter primam etatem, uel quia soli deo cantandum estC.

9. Post illam processionem sequitur statim missa de passione, quia debemus gaudere de fructu passionis36 et debemus compati, quia pro nobis passus est. Ibi est37, unde letemur, scilicet de amore, quem ostendit nobis in cruce. Et unde tristemur de peccatis nostris, que tanta sunt, quod propter ea oportuit filium dei pati.

10. Venit autem decima luna, ut esset in domibus iudeorum, sicut preceptum est exodo xiil et in deuteronomio: "decima luna accipietis agnumm D". Mistice uero, quia populus israeliticus decima plaga egressus est de egipto, similiter per istum uerum agnum data est libera potestas populo israelitico, id est uidenti deum per fidem exeundi de38 peccato, quod non fuit datum per moysen et uirgam eius, id est per disciplinam et sacerdotium legale.

11. In principio ergo misse reducens ad memoriam ecclesia domini passionem incipit ab oratione39 ipsius40: "domine, ne elonge41 faciasn". est42 octaui toni43, quia44 per45 passionem uenitur ad resurrectionem.

12. Postmodum sequitur epistola: "hoc sentite in uobis, quod et in christo ihesuo", in qua ostenditur passio et fructus passionis: "hoc sentite in uobisp" et cetera, id est46 imitamini ipsum, ut sicut ipse habuerit47 caritatem, qua uoluit pati, ita et uos habeatis caritatem, qua patiamini omnia tormenta temporalia, et48 ut habeatis humilitatem49, que in christo50 maxima fuit, mansuetudinem, patienciam51, in intellectu reali, ut52 sentiatis, cito enim sentietur dulcedo spiritus sancti in corde, quando ibi est. Hec sunt fructus passionis: dulcedo53 in corde et gloria in futuro.

13. Viso54 autem hoc fructu fit55 homo patiens, quia consideratio fructus generat patienciam. Ideo sequitur responsorium, quod respondet epistole, in quo ostenditur, quomodo per passiones uenitur ad gloriam. Et dicuntur ibi tria, quare est tercii toni56. Primum est: "tenuisti manum57 tuamq" et58 confortasti59 me in bono. Secundum est60: "et in uoluntate61 deduxisti mer", talis facit, quicquid deus uult62. Tercium est: "quomodo63 cum gloria suscepisti mes". Primum est causa crucis, secundum est64 ipsa crux, tercium fructus ipsius.

14. Vnde: "quam bonus israel deust", quia65 ita deducit suos ad passionem, unde: "lapides torrentes66 illi dulces fueruntu".

15. Post67 sequitur tractus: "deus, deus meus, respice68 v" et cetera69. De70 secundo tono, quia ibi ostenditur passio et fructus passionis, unde titulus | illius psalmi est "pro susceptione matutinaw". Vel ideo est71 secundi toni propter contumelias72 et tormenta, sapientie ii: "contumelia73 et tormento74 interrogemus eumx".

16. Euangelium de passione est75.

17. Offertorium: "inproperium expectauit cor meum et miseriamy" quasi dicat ecclesia: ex quo christus tot passus est, libenter patiar. Vnde dicit: "expectauit76 z" quasi rem dulcem. Postcommunio77: "pater, si fieri potestaa 78", de79 octauo tono80 utrumque, quia per passionem uenitur ad resurrectionemE.

18. In nocturnali uero officio dicitur inuitatorium81: "ipsi uero non cognouerunt uias meas82 ab", quod dicitur inuitatorium per contrarium. Inuitat83 nos ad cognoscendum uias domini per contrarium iudeorum, quia non cognoscentes uias domini non introierunt in requiem.

19. In primo uero responsorio ostenditur84 securitas patientium tribulationes et causa, quare non est timenda tribulatio, quia deus est adiutor: "in die, qua inuocauerimus85 te, dixi: tu esac". Versus: "in die tribulationisad 86", quia si deus87 adiuuat, non est timendum. Vnde iob: "pone me88 iuxta te, et cuius uis manus pugnet89 ae". De90 primo tono, quia a solo91 deo speranda est liberatio et auxiliumF.

20. Secundum responsorium est de passione. Ex quo enim homo securus est nec timet tribulationes, non restat, nisi ut ueniat tribulatio. Et sumitur de iob: "fratres meiaf". De92 octauo tono. Ideo enim destituitur homo omni humano auxilio, ut cogitet de gloria resurrectionis.

21. Tercium responsorium sumitur de ieremia: "conclusit93 ag". de94 septimo tono, quia per istas tribulationes uenitur ad requiem.

22. Alia patent et sumuntur95 de ieremia uel ysaia uel de libro sapiencie, sicut illud: "dixerunt inpiiah", preter nonum, quod est: "ingrediente dominoai". De96 secundo tono, quia laudabant pueri utramque97 naturam in christo: deitatem, cum dicebant "osanna", id est98 salua obsecro, humanitatem, cum dicebant "filio dauidaj", uel quia deum99 corde et ore pueri laudabant100, sicut iudei corde et ore conuiciabanturG.

23. Legitur uero ieremias in passione triplici ratione, quia manifestius prophetat de passione quam alius et quia per suam passionem prefigurata est passio domini et quia deplorando captiuitatem iudeorum per babilonios factam prefigurabat101 etiam romanam, quam incurrrerunt propter passionem christi.

Lesarten
1 Dominica ... palmarum: om P2; de dominica in ramis palmarum man rec in marg T
2 quo: e qua corr T
3 et cum: et cetera T
4 ueneramur: uenerantur P2, T
5 processionem: e promissionem corr T
6 processionem: et add P2
7 pueri extra castra: e extra castra pueri corr T
8 nos: om P2
9 id est ... pueri: om P2
10 transiliencium: T, Dur; transeuntium P1, P2; transili (post '...' uacat) P2
11 aliquo: alico P2
12 dei: ss T
13 scripturis: enim add P2, T
14 ille: illic P2, T
15 Vnde: est add T
16 inquam: om P2; in aquam T
17 gentilem: e gentiles corr T
18 duceret eos: eos ducent P2; eos ducerent T
19 ibi: om T
20 fit mentio: om P2, T
21 passionis: ibi add T
22 redemptori obuiam et uictori: om P2, T
23 debemus similiter: similiter debemus T
24 De: om P2, T
25 uictoriam: octauam T, Dur
26 et honor: om P2, T
27 pueri hebreorum: hebreorum pueri P2, T
28 hebreorum: et cetera add P2, T
29 hebreorum: et add P2
30 dominum: eum P2, T
31 infiguntur: infigentur P2
32 uero ... cruce: ramis uirides cruci infiguntur uero (e infiguntur vero ramis uirides cruci corr) T
33 fuit ramus: T
34 omnem: ante per ramos ill T
35 primi: ante secundi expunxit T
36 quia ... passionis: om P2
37 est: om P2
38 de: ss P2
39 ab oratione: abore ( ab ore ?) T
40 ipsius: ante eius ill T
41 elonge: longe P2, T
42 est: om P2, T
43 octaui toni: uiii tono P2, T
44 quia: quod P2
45 per: P2, T, Dur; propter P1
46 id est: om P2
47 habuerit: habuit P2, T
48 et: om P2
49 humilitatem: humanitatem P2, T
50 christo: ipso P2, T
51 patienciam: patiamini P2
52 in ... ut: T; intellectu P1, P2; intellectu reali ut P2
53 spiritus ... dulcedo: P2, T, (... hii quidem sunt ...) Dur; om P1
54 Viso: uisio P2
55 fit: sit T
56 quare ... toni: P2, ( ibi post est expunxit) T, Dur; om P1
57 manum: dexteram add P2, T
58 et: id est P2, T, Dur
59 confortasti: confirmasti P2, T, Dur
60 Secundum est: Dur; om P1, P2, T
61 uoluntate: tua add P2
62 uult: ante uisit ill T
63 quomodo: et P2, T, Dur
64 est: om P2
65 quia: qui T
66 torrentes: P2, T; torrentis P1
67 Post: postmodum P2, T
68 respice: in me add P2, T
69 et cetera: om P2, T
70 De: om P2, T
71 est: ss T
72 contumelias: contumeliam P2, T
73 contumelia: contumeliam P2
74 tormento: tormenta P2
75 est: om T
76 expectauit: expectaui P2, T; rubro ex expectaui correxit P1
77 Postcommunio: post (post '...' uacat) P2
78 potest: et cetera add P2, T
79 de: om P2, T
80 octauo tono: uiii toni P2
81 inuitatorium: meritorium P2
82 uias meas: om P2, T
83 Inuitat: enim add P2, T
84 responsorio ostenditur: ostenditur responsorio P2
85 inuocauerimus: inuocaui P2, T
86 tribulationis: et cetera add P2, T
87 deus: om P2
88 me: domine P2, T
89 pugnet: contra me add P2, T
90 De: om P2, T
91 solo: soleo P1
92 De: om P2, T
93 conclusit: conclusis T
94 de: om P2, T
95 sumuntur: sumitur P2
96 De: om P2, T
97 utramque: utranquam T
98 id est: om P2, T
99 deum: in add P2, T
100 pueri ... laudabant: laudabant pueri P2, T
101 prefigurabat: prefigurat P2, T

Quellen
a exeamus ... portantes: Hebr 13,13
b pueri hebreorum: CAO 4415 (Hesbert 3, p 418); CAO 4416 (Hesbert 3, p 418)
c scrutamini ... me: Ioh 9,35
d cum apropinquasset: Matth 21,1
e misit ... castellum: Matth 21,2
f misit ... et binos: Luc 10,1
g occurrunt ... uictori: CAO 4107 (Hesbert 3, p 380)
h gloria laus et honor: Analecta Hymnica Medii Aevi 50, p 160-162, Nr. 117; cf CAO 8310 (Hesbert 4, p 512); cf CAO 8533 (Cursus Project: Gloria)
i ingrediente ... hebreorum: CAO 6961 (Hesbert 4, p 241)
j si ... fiet: Luc 23,31
k ingrediente domino: CAO 6961 (Hesbert 4, p 241)
l exodo xii: cf Ex 12,3
m decima ... agnum: Deut 16,6
n domine ... facias: AMS 73a (Hesbert, p 86sq: R B C K S)
o hoc ... ihesu: Phil 2,5
p hoc ... uobis: Phil 2,5
q tenuisti manum tuam: AMS 73a (Hesbert, p 86sq)
r me: AMS 73a (Hesbert, p 86sq: M R C K)
s quomodo ... me: AMS 73a (Hesbert, p 86sq: M R C K: '... adsumpsisti me ')
t quam ... deus: AMS 73a (Hesbert, p 86sq: M R C K)
u lapides ... fuerunt: cf Act 7,57sq
v deus deus meus respice: AMS 73b (Hesbert, p 88sq)
w pro susceptione matutina: Ps 21,1
x contumelia ... eum: Sap 2,19
y inproperium ... miseriam: AMS 73b (Hesbert, p 88sq: R B C K S)
z expectauit: AMS 73b (Hesbert, p 88sq)
aa pater ... potest: AMS 73b (Hesbert, p 88sq: R B C K: ' Pater si non potest hic calix transire '; S: ' Pater si non potest ')
ab ipsi ... meas: CAO 1092 (Hesbert 3, p 10)
ac in die ... tu es: CAO 6899 (Hesbert 4, p 226)
ad in die tribulationis: CAO 6899 (Hesbert 4, p 226)
ae pone ... pugnet: Iob 17,3
af fratres mei: CAO 6747 (Hesbert 4, p 188); Iob 19,13
ag conclusit: CAO 6306 (Hesbert 4, p 78); Lam 3,9
ah dixerunt inpii: CAO 6464 (Hesbert 4, p 118); Sap 1,9
ai ingrediente domino: CAO 6961 (Hesbert 4, p 241)
aj filio dauid: Matth 21,15

Rezeption
A Post ... dominum: Durandus, Rationale VI,lxvii,2-5,25-62 (CCCM 140A, p 322sq)
B Ante uero ... a crucifixo: Durandus, Rationale VI,lxvii,8,93-97 (CCCM 140A, p 324)
C In introitu ... cantandum est: Durandus, Rationale VI,lxvii,7,71-73 (CCCM 140A, p 323)
D Post ... agnum: Durandus, Rationale VI,lxvii,11sq,147-155 (CCCM 140A, p 325)
E Mistice ... resurrectionem: Durandus, Rationale VI,lxvii,12-16,161-205 (CCCM 140A, p 325-327)
F In ... auxilium: Durandus, Rationale VI,lxvii,1,9-19 (CCCM 140A, p 321sq)
G ingrediente ... conuiciabantur: Durandus, Rationale VI,lxvii,1,19-24 (CCCM 140A, p 322)

Zitiervorschlag: Guillelmus Autissiodorensis, Summa de officiis ecclesiasticis, tract. III, cap. 64, hrsg. v. Franz Fischer, Köln 2007-2013, guillelmus.uni-koeln.de/tcrit/tcrit_t3c64

Vergleichsstellen

Transkription P1

>> Folio anzeigen

>> Volltext anzeigen

Cambrai-Fassung

>> Kapitel anzeigen

>> Volltext anzeigen

Handschriftenseiten (Abb.)

B 45v, 46r, 46v
Br 285r, 285v
C 82v, 83r
D 44v, 45r, 45v, 46r
G 129v, 130r
M 38r, 38v, 39r
O 144v
P1 60r, 60v
P2 110v, 111r
S 71r, 71v, 72r, 72v
T 204v, 205r
Tr 90r, 90v, 91r