Tract. III, Cap. 42

Inhaltsverzeichnis | Volltext

Blättern:

<< | < |

| > | >>

III,42. De sabbato1

1. Sabbatum uero est de conuersione et confessione, per que homo cessat ab opere seruili et sic sabbatizat et recipit benedictionem a domino, qui benedixit diei2 septimo.

2. Ad hoc autem instruimur3 per legem domini et gratiam spiritus sancti, unde introitus4 est5 de lege domini: "lex domini inmaculata est6 a". Et est primi toni, quia conuersio est principium bone uite7. Vnde sequitur "conuertens animasb", ecce de conuersione. Postea sequitur: "iusticie domini recte letificantes cordac", quia dant sabbatum spirituale8, ecce de sabbato.

3. Principaliter autem hec habentur per gratiam, quod ostenditur in epistola, in qua habetur, quod9 rebecca monuit10 iacob, ut afferret patri suo ysaac duos edosd. Per rebeccam dei gratia, que nos monet et inspirat nobis offerre deo abhominationem11 de peccato et confessionem, que per edos designantur. Edus enim animal fetidum est et habet carnes sapidas12. Cum enim homo13 fetet sibi14 peccatum suum et15 confitetur, ualde placet deo, et angeli16 et deus comedunt libentissime in celo, quia "gaudium17 est super uno peccatoree 18". Et in psalmo: "cor contritum19 et humiliatum deus20 f" et cetera21. Liptotes22: plus significat et minus dicit23 g.

4. Tunc homo a deo benedicitur, quod est opus sabbati. Vnde sequitur in epistola: "de rore celi", id est de gratia celesti, "et de pinguedine terreh", id est de habundantia temporalium sit24 benedictio tua. Et preponitur "ros celi", quia boni spiritualia preponunt temporalibus25. Postea sequitur "de pinguedine terre", quia "primum querite regnum dei, et hec omnia adicientur uobisi". Omnia enim habent huius nomen26. Vnde apostolus: "tamquam nichil habentes et omnia possidentesj".

5. Mali similiter petunt benedictionem, qui per esau designantur, et27 quia postponunt spiritualia temporalibus28, dicitur malis29: "de pinguedine terre et de rore celi erit benedictio tuak". Etsi enim habeant aliqua spiritualia, tamen proponunt30 eis temporalia. Auarus enim magis unam prebendam diligeret31 quam scire totam theologiam.

6. Et sequitur responsorium, quod epistole32 respondet: "bonum estl", quasi dicat33 ecclesia: ex quo34 per confessionem uel35 conuersionem peccati et reprobationem habetur benedictio et spiritualia et temporalia, bonum est confiteri36 domino.

7. Et37 idem est38 in euangelio. Sed ultra habetur modus et causa impulsiua, que impulit39 hominem et conpellit ad hoc, ut dimittat peccatum: "homo quidam habuit duos filios, et petiit unus: da michi partem hereditatis, que michi contingit. Et dilapidauit omnia. Et postea fuit tanta fames in terra, ut compelleretur esse porcarius40 41, et dixit ad se42: quanti mercenariim". Quando enim homo43 omnia sua bona amisit per peccatum, non habet anima, quid comedat. Et permittit ipsum dominus44 cadere ita45, "ut arguat eum46 malicia suan 47", ieremie ii48, moria|tur fame ualida et dicat49: quot sunt in ecclesia, qui habent iocunditatem mentis, et ego fame pereo: reuertar ad patrem meum. Vnde habetur in exodo50, quod egiptii compellebant filios israel de egipto exire. Tunc recipitur a deo et datur ei prima stolao, id est gratia, et ita in euangelio habetur de conuersioneA.

8. De sabbato uero habetur in offertorio51: "iusticie domini recte letificantes cordap".

Lesarten
1 De sabbato: man rec in margine T; om P1, P2
2 diei: die P2
3 instruimur: instruitur P2
4 introitus: introytus P2
5 est: et add T
6 est: om P2, T
7 principium bone uite: bone uite principium T
8 spirituale: spiritualem P2
9 quod: om P2
10 monuit: monit T
11 abhominationem: oblationem T
12 sapidas: P2, T, Dur; yspidas P1
13 homo: homini T, Dur
14 sibi: om T, Dur
15 peccatum ... et: P2, T; et peccatum suum P1
16 angeli: P2, T; angelis P1
17 gaudium: e gaudio corr T
18 peccatore: et cetera add P2, T
19 contritum: contrictum T
20 deus: non despiciet add P2, (e non despicies corr) T
21 et cetera: om P2
22 Liptotes: om P2; littote eciam T
23 plus ... dicit: P2, T; plus minus dicit et plus significat P1
24 sit: e scit corr T
25 temporalibus: et add P2, T
26 huius nomen: huiusmodi T
27 et: om P2
28 postponunt ... temporalibus: preponunt temporalia spiritualibus P2; preponunt spiritualibus temporalia T
29 malis: autem P2; m T
30 proponunt: preponunt P2, T
31 unam prebendam diligeret: diligeret prebendam unam P2, T
32 epistole: om T
33 dicat: diceret P2
34 ex quo: om T
35 per confessionem uel: confessionem uel per (e per confessionem uel corr) T
36 confiteri: in add P2, T
37 Et: om P2, T
38 est: habetur P2, T, Dur
39 impulit: inpellit P2, T
40 esse porcarius: porcarius esse P2
41 porcarius: fame add T
42 se: ante me expunxit T
43 Quando ... homo: P2, T, Dur; homo enim P1
44 ipsum dominus: dominus ipsum P2
45 cadere ita: ita cadere P2, T
46 eum: cum P2
47 sua: in add P2, T
48 ii: et add P2, T
49 dicat: in ecclesia add T
50 habetur in exodo: in exodo habetur P2, T
51 offertorio: P2, T; officio P1

Quellen
a lex ... est: AMS 52 (Hesbert, p 66sq: B C K S)
b conuertens animas: AMS 52 (Hesbert, p 66sq: B C K S)
c iusticie ... corda: AMS 52 (Hesbert, p 66sq: B C K S)
d rebecca ... edos: cf Gen 27,6-40
e gaudium ... peccatore: cf Luc 15,10
f cor ... deus: Ps 50,19
g Liptotes ... dicit: cf Aelius Donatus, Commentum Terenti, Hecyra 775 (ed Wessner II, p 330); cf Radulphus Ardens, De tempore homilia 43 (PL 155,1484C); cf Radulphus Ardens, In epistolas et evangelia dominicalia homilia 6 (PL 155,1686C); cf Radulphus Ardens, In epistolas et evangelia dominicalia homilia 60 (PL 155,1888A); cf Lausberg 1960, p 304 (§ 587)
h de ... terre: Gen 27,28
i primum ... uobis: Matth 6,33
j tamquam ... possidentes: 2 Cor 6,10
k de ... tua: Gen 27,39sq
l bonum est: AMS 52 (Hesbert, p 66sq: M B C K S)
m homo ... mercenarii: Luc 15,11sq; Luc 14-17
n ut ... sua: recte Ier 23,14
o quod ... stola: cf Ex 12,33-36
p iusticie ... corda: AMS 52 (Hesbert, p 66sq: B C K S)

Rezeption
A Sabbatum ... conuersione: Durandus, Rationale VI,xlv,1-4,4-49 (CCCM 140A, p 278sq)

Zitiervorschlag: Guillelmus Autissiodorensis, Summa de officiis ecclesiasticis, tract. III, cap. 42, hrsg. v. Franz Fischer, Köln 2007-2013, guillelmus.uni-koeln.de/tcrit/tcrit_t3c42

Vergleichsstellen

Transkription P1

>> Folio anzeigen

>> Volltext anzeigen

Cambrai-Fassung

>> Kapitel anzeigen

>> Volltext anzeigen

Handschriftenseiten (Abb.)

B 36v, 37r
Br 282r, 282v
C 79r
D 35v, 36r, 36v
G 125r
M 35r, 35v
O 143r
P1 56r, 56v
P2 104v, 105r
S 63v, 64r
T 199r, 199v
Tr 84r, 84v
U 103r