Tract. III, Cap. 110

Inhaltsverzeichnis | Volltext

Blättern:

<< | < |

| > | >>

III,110. Quarta decima dominica1

1. Quarta decima dominica, in qua legitur liber iudith et cantatur, quomodo uictoria data est in manu femine, monet nos ecclesia ad sanctimoniam seu2 ad3 continentiam. Sicut enim iudith interfecit olofernem, qui interpretatur eneruans uitulum saginatuma, sic monet ecclesia, ut interficiamus holofernem, id est diabolumb, | qui eneruat et interficit lasciuos mundi, quod fit per sanctimoniam abscindendo ei caput. Caput enim4 eius est luxuria, unde: "sint lumbi uestri5 precinctic", hoc est contra primum uicium, exodi xii in comestione agni dicitur6: "renes uestros accingetisd". Alio tamen modo superbia est inicium omnis peccatie 7.

2. Quia uero fragiles sumus et effeminati8, unde non possumus occidere9 olofernem nisi adiutorio dei, ideo dicit in introitu: "protector noster, aspice10 f" et cetera.

3. Et sequitur epistola: "spiritu ambulate et desideria carnis non perficietis. Caro enim concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnemg". "Manifesta11 sunt opera carnish", et nominat ea12. Inter alia dicit13: "si contenditis, nonne carnales estisi?" Hoc14 dicit, quia contendimus15 de carnalibus. "Fructus autem spiritus longanimitas16, pax, patienciaj" et cetera. Deuincere igitur olofernem in nobis est facere17 duo: per hoc, quod uicia interficimus in nobis et quod gustamus spiritum, fit uictoria18, quia19 gustato20 spiritu desipit omnis carok.

4. Sed quia non potest sanari in nobis carnalitas21 nisi a deo22, quia est23 24 lepra, ideo sequitur euangelium de leprosis, qui uenerunt ad dominum. Et dixit eis: "ite et25 ostendite uos sacerdotibusl", ipsis prius sanatis, per quod significatur, quod prius peccator sanatur a domino et postea iniungitur26 ei penitencia a sacerdote et absoluitur, quod significatum est per hoc, quod discipuli domini institas lazari solueruntm. Rediit autem unus ad eum flexis genibus gratias agens, per quod significatur, quod unitas ecclesie reddit gratias deo. Vnde unus sanabatur27 in piscina, iohannis iiiin.

5. Vnde dicitur in responsorio in gratiarum actionem: "bonum est confiteri28 dominoo", et in alleluia: "confitemini29 domino et inuocate nomen eiusp".

6. Et quia non sufficit hoc, nisi30 et dominus31 nos custodiat, sequitur32 offertorium33: "immittit angelus dominiq" auxilium34, consilium35, protectionem, "in circuitu timentium eumr", quia custodit nos dominus per angelos; sequitur: "gustate et uidetes".

7. Quid autem gustare debemus, ostendit in communione36, panem scilicet, qui saginat animam, non37 corpust: "panis38, quem39 ego dabo40 u A".

Lesarten
1 Quarta decima dominica: om P2, T
2 seu: siue T
3 ad: om P2
4 enim: corr P1
5 uestri: ante eius exp P2; nostri T
6 dicitur: om P2, T
7 peccati: om P2
8 effeminati: numerati T
9 occidere: interficere T
10 aspice: et respice add P2; deus et respice add T
11 Manifesta: autem add P2, T
12 ea: et add T
13 Inter alia dicit: om P2
14 Hoc: ur ante add P1
15 contendimus: post quia exp T
16 longanimitas: e longanimintas corr T
17 facere: ista add P2, Dur; ita add T
18 fit uictoria: om P2, T, Dur
19 quia: om T
20 gustato: autem add T
21 carnalitas: om T
22 deo: domino P2, T
23 est: ante a exp T
24 est: sicut add Dur
25 et: om P2, T
26 iniungitur: inungitur Dur
27 sanabatur: saluabatur P2
28 confiteri: in add P2, T
29 confitemini: in add P2
30 nisi: et ante add P1
31 dominus: post et exp T
32 sequitur: in add P2, T
33 offertorium: officiis T
34 auxilium: ante conl cancelauit P1
35 auxilium ... consilium: consilium auxilium P2, T
36 communione: et add P2
37 non: ante cor cancelauit P1
38 panis: uel panis (e uelanis corr) T
39 quem: quoniam P2, T
40 dabo: caro mea est et cetera add P2, T

Quellen
a olofernem ... saginatum: cf Hieronymus, Liber de interpretatione hebraeorum nominum, Ier litt O (CCSL 72, p 127, app. crit. ad 4)
b holofernem ... diabolum: cf Thomas de Chobham,Summa de conmendatione et extirpatione uirtutum I,361sq (CCCM 82B, p 14sq)
c sint ... precincti: Luc 12,35
d renes uestros accingetis: Ex 12,11
e superbia ... peccati: Eccli 10,15
f protector noster aspice: AMS 186 (Hesbert, p 187: B K S)
g spiritu ... carnem: Gal 5,16sq
h Manifesta ... carnis: Gal 5,19
i si ... estis: 1 Cor 3,3
j Fructus ... patiencia: Gal 5,22
k gustato ... caro: Petrus Cantor, Summa quae dicitur Verbum abbreuiatum 2,30 (CCCM 196, p 719,120); cf Bernardus Claraevallensis, Epistola 111 (ed Leclercq et Rochais VII, p 285); cf Gregorius Magnus, Homilia in Hiezechielem prophetam II,2,12 (CCSL 142, p 232sq,486sq = PL 76,955)
l ite ... sacerdotibus: Luc 17,14
m discipuli ... soluerunt: cf Ioh 11,44
n unus ... iiii: recte Ioh 5,1-9
o bonum ... domino: AMS 187 (Hesbert, p 186sq: M B K S); AMS 189a (Hesbert, p 188: R B)
p confitemini ... eius: AMS 186 (Hesbert, p 186sq: M B K S); AMS 199a (Hesbert, p 198sq: B C K S)
q immittit angelus domini: AMS 186 (Hesbert, p 186sq: B K S)
r in ... eum: AMS 186 (Hesbert, p 186sq: B K S)
s gustate et uidete: AMS 186 (Hesbert, p 186sq: B K S)
t panem ... corpus: cf Hieronymus, Adversus Iovinianum II,6 (PL 23,307C)
u panis ... dabo: AMS 186 (Hesbert, p 186sq: B K S: ' Panis quem dedero ')

Rezeption
A Quarta ... dabo: Durandus, Rationale VI,cxxviii,1sq,3-40 (CCCM 140A, p 561sq)

Zitiervorschlag: Guillelmus Autissiodorensis, Summa de officiis ecclesiasticis, tract. III, cap. 110, hrsg. v. Franz Fischer, Köln 2007-2013, guillelmus.uni-koeln.de/tcrit/tcrit_t3c110

Vergleichsstellen

Transkription P1

>> Folio anzeigen

>> Volltext anzeigen

Cambrai-Fassung

>> Kapitel anzeigen

>> Volltext anzeigen

Handschriftenseiten (Abb.)

B 68v, 69r
Br 292v
C 91r
D 66v, 67r
G 141r
M 55v
O 147v
P1 70r, 70v
P2 124r, 124v
S 88v, 89r
T 217v, 218r
Tr 104r, 104v